Thực Phẩm Thuốc

Hoa thiên lý: Không chỉ bổ mà còn là thuốc

 

LTS: Trong thư gửi về chuyên trang Khoẻ & Vui, bạn đọc Phan Thị Cúc Tần, 53 tuổi, ngụ ở An Giang hỏi công dụng của hoa thiên lý. Bà Tần cho biết ở quê bà hoa thiên lý dùng nấu canh, xào với thịt ăn rất ngon. Mới đây ra Hà Nội du lịch, bà được giới thiệu hoa dạ lý hương cũng giống y như thiên lý. “Có phải dạ lý hương cũng là thiên lý? Có tài liệu nói trong thiên lý có chứa chất alkaloid, ăn nhiều có thể chết người, đúng không?” Chúng tôi giới thiệu ý kiến trao đổi của TS.DS Lê Thị Hồng Anh, thầy thuốc ưu tú, Trung ương hội Đông y Việt Nam.

 


Lý này khác lý kia

Thiên lý là loại cây được trồng và ra hoa vào mùa hè, không những toả hương thơm làm mát dịu cả không gian quanh nhà, mà còn là loại thực phẩm bổ dưỡng.

Thiên lý có tên khoa học Telosma cordata (Burm. F) Merr, là dây leo quấn, thường trồng leo lên giàn, cành non có lông mịn, mủ trắng, lá có phiến hình tim, hoa ăn được, thuộc họ thiên lý (Asclepiadaceae). Trong khi đó cây dạ lý hương, có tên khoa học Cestrum nocturnum L., là cây bụi, thân nhỏ (tiểu mộc), hoá gỗ, thuộc họ cà (Solanaceae), hoa thơm nồng lúc chiều tối, không ăn được. Sự nhầm lẫn trong tên gọi hai loại hoa này có lẽ do tên địa phương, vì miền Bắc có nơi gọi thiên lý là dạ lý hương, dạ lài hương...

Độc ít bổ nhiều

Theo bảng “Thành phần hoá học thức ăn Việt Nam” của bộ Y tế, trong 100g hoa thiên lý chứa 2,9g chất đạm; 2,8g bột đường; 3g chất xơ; 52mg canxi; 53mg phốtpho; 1,2mg sắt; 1,17mg caroten (tiền sinh tố A); 0,19mg vitamin B1; 0,13mg B; 1,1mg PP và 45mg vitamin C. Ngoài ra, một số nghiên cứu còn ghi nhận hoa thiên lý chứa rất nhiều vitamin E, đặc biệt là kẽm và một số khoáng vi lượng khác, là chất thiết yếu cho hoạt động của cơ quan sinh dục của cây cũng như của con người. Riêng về chất alkaloid, chỉ ghi nhận có một ít trong thân dây, lá già (ngắt cuống lá sẽ thấy có một chất keo trong, lấy ngón tay bôi vào, thấy chất nhựa hơi dính tay), chưa đủ để gây ngộ độc trên động vật thí nghiệm, và hầu như hiện diện không đáng kể trong hoa. Cũng cần nói thêm, khi nhắc đến alkaloid, chúng ta thường nghĩ ngay đến hợp chất gây độc. Nhưng không hoàn toàn như thế, alkaloid là những hợp chất hữu cơ thường gặp trong nhiều loài thực vật (khoai tây, tắc, cà chua, vông nem, dừa cạn…) Alkaloid có hoạt tính sinh lý rất cao đối với cơ thể con người và động vật, nhất là đối với hệ thần kinh. Với một lượng nhỏ alkaloid có thể là chất độc gây chết người, nhưng có khi với một liều lượng hợp lý nó là dược phẩm trị bệnh đặc hiệu (như dùng bào chế morphine có tác dụng giảm đau rất tốt hay thuốc codein giảm ho).

Thương chồng nấu canh hoa lý

Vì giàu dưỡng chất, hoa thiên lý ngoài tác dụng làm rau ăn, còn được dùng chữa một số bệnh cho kết quả khá tốt, có tác dụng giải nhiệt, bổ dưỡng, giúp trẻ chóng lớn, giúp người già giảm chứng phì đại tuyến tiền liệt, tăng cường sức đề kháng cho người sử dụng. Đặc biệt, sự có mặt của chất kẽm còn có thể đẩy chì ra khỏi tinh dịch, hỗ trợ tích cực trong cải thiện tình trạng vô sinh ở nam giới bị nhiễm chì. Ông bà xưa có câu: “Thương chồng nấu cháo le le/ Nấu canh hoa lý, nấu chè hạt sen”; cho thấy kinh nghiệm dân gian dùng hoa thiên lý làm thuốc trợ dương cho nam giới là có cơ sở khoa học.

Trong đông y, hoa thiên lý ghi nhận có vị ngọt, tính bình, giải nhiệt, chống rôm sảy, là vị thuốc an thần, giúp ngủ ngon giấc, khắc phục tình trạng lao lực, tư bổ tâm, thận, bớt đi tiểu đêm, đỡ mệt mỏi đau lưng, chống viêm, chóng lên da non, được sử dụng trị liệu trong các chứng như viêm kết mạc cấp và mạn, viêm giác mạc và mờ đục màng mắt, viêm kết mạc do sởi, trị giun kim… Liều dùng hoa thiên lý trong các bài thuốc phổ biến từ 30g – 50g. Khi chế biến các món ăn với hoa thiên lý, lưu ý không xào nấu hoa quá chín, sẽ làm giảm đi các dưỡng chất và nát cánh hoa, mất ngon.

 

TS.DS Lê Thị Hồng Anh

Theo - SGTT.VN

 

Kiến thức sử dụng

Sự diệt chủng ngày càng đến gần với loài nấm đông trùng hạ thảo Sự diệt chủng ngày càng đến gần với loài nấm đông trùng hạ thảo Hoạt động khai thác quá mức có thể khiến đông trùng hạ thảo, loài...
Hoàng Đằng:Dược liệu quý chốn đại ngàn Hoàng Đằng:Dược liệu quý chốn đại ngàn Bất chấp những cơn mưa đầu mùa tuôn xối xả, nhóm người vẫn cố...
Loài cây rừng có tác dụng ngừa thai hiệu quả Loài cây rừng có tác dụng ngừa thai hiệu quả Cách đây chừng 15 năm, ngành y tế đã xôn xao bởi một chuyện động...
Cách dùng Đông Trùng Hạ Thảo nguyên con Cách dùng Đông Trùng Hạ Thảo nguyên con Đông trùng hạ thảo từ lâu đã được coi là loại thần dược có tác...
Sự tương tác giữa tây dược và đông dược cần biết Sự tương tác giữa tây dược và đông dược cần biết Trong việc sử dụng thuốc phải hết sức cẩn trọng vì nhiều lẽ như...

Y học cổ truyền

Củ cải trắng chữa được nhiều bệnh trong đông y Củ cải trắng chữa được nhiều bệnh trong đông y Theo Đông y, củ cải tươi sống có vị cay, tính mát. Củ cải nấu chín...
Một số vị thuốc đông y trong điều trị bệnh tiểu đường Một số vị thuốc đông y trong điều trị bệnh tiểu đường Con lươn: Bệnh nhân tiểu đường mỗi ngày nên ăn 60 – 90 g lươn, ăn...
Chữa phong hàn, mày đay theo đông y Chữa phong hàn, mày đay theo đông y Bệnh mày đay (urticaria) là một bệnh dị ứng ngoài da rất thường gặp...
Cây Chỉ Thiên chữa mụn nhọt, viêm nhiễm Cây Chỉ Thiên chữa mụn nhọt, viêm nhiễm Cây chỉ thiên còn có tên gọi khác là thổi lửa, cỏ lưỡi mèo, cỏ...
Cỏ Bấc Đèn: Cầm máu hữu hiệu Cỏ Bấc Đèn: Cầm máu hữu hiệu Cỏ bấc đèn hay còn gọi là đăng tâm thảo, bấc, hổ tu thảo, bích...

Thống kê truy cập

Hiện có 95 khách Trực tuyến

Copyright © 2001 - 2012 Thực Phẩm Thuốc - Đông trùng hạ thảo - Linh chi, phụ tử, mật ong - Trà thảo dược - Sữa mật ong
Chúng tôi xây dựng blog Sức Khỏe, Làm đẹp, Thông tin Y học này với mục đích tập hợp kiến thức để học hỏi, trau dồi kỹ năng và giải trí với Nâng cao sức khỏe, chống lại bệnh tật.
Các bài viết trên blog này được Chúng tôi sưu tầm từ các báo điện tử nổi tiếng trong nước.
Những hướng dẫn hoặc phương pháp điều trị trong blog này mà chưa có sự hướng dẫn hoặc đồng ý của bác sỹ. Thông tin trong blog chỉ là tham khảo - Không phải là chỉ dẫn chữa bệnh.
Phát triển bởi Thiết Kế Website Đẹp